Bài 1: Cơ thể mình đang lớn

1.Sau bài này, bạn sẽ

• Kể được 4 thay đổi thường gặp khi dậy thì.
• Làm đủ 5 việc chăm cơ thể ít nhất 5 trong 7 ngày.
• Hỏi một người lớn tin cậy ít nhất 1 câu về cơ thể mình.

2.Chuẩn bị (5 phút)

• In trang này, hoặc chép bảng 7 ngày ra giấy.
• Một cây bút. Một chỗ ngồi yên tĩnh.
• Nghĩ trước: người lớn nào bạn thấy dễ hỏi nhất?

3.Đọc (10 phút)

1. Dậy thì là gì? Là lúc cơ thể chuyển dần từ trẻ em sang người lớn. Ai cũng trải qua. Không có gì xấu hổ.
2. Khi nào bắt đầu? Bạn gái thường từ 8 đến 13 tuổi. Bạn trai thường từ 9 đến 14 tuổi. Sớm hay muộn hơn bạn bè thường vẫn bình thường.
3. Bốn thay đổi hay gặp. Cao nhanh. Ra nhiều mồ hôi, có mùi, có thể nổi mụn. Mọc lông ở nách và vùng kín. Cảm xúc mạnh hơn, đổi nhanh hơn.
4. Thay đổi riêng. Bạn gái: ngực phát triển trước, kinh nguyệt thường đến khoảng 2 năm sau. Bạn trai: vỡ giọng, vai rộng ra, cơ quan sinh dục lớn lên.
5. Giữ sạch. Tắm mỗi ngày, nhất là sau khi vận động. Rửa mặt 1–2 lần bằng nước ấm. Thay đồ lót và tất mỗi ngày.
6. Ngủ và vận động. Tuổi 6–12 cần ngủ 9–12 giờ, tuổi 13–18 cần 8–10 giờ. Mỗi ngày nên vận động khoảng 60 phút.
7. Không so sánh. Mỗi cơ thể lớn theo lịch riêng. Đừng trêu bạn khác, và đừng để ai trêu cơ thể bạn.

4.Làm (10 phút): bảng 7 ngày

Chọn giờ đi ngủ của bạn và viết vào dòng cuối. Mỗi tối đánh dấu ✓ việc đã làm.

Hộp câu hỏi: viết 1–3 câu bạn muốn hỏi về cơ thể. Không cần ghi tên.

5.Nói với người lớn (5 phút)

1. Chọn một người lớn tin cậy: bố, mẹ, ông bà, cô chú, y tế trường, bác sĩ.
2. Mở lời bằng một câu dưới đây, rồi hỏi một câu trong hộp câu hỏi.
3. Người đó chưa biết? Không sao. Hẹn cùng tìm hiểu, hoặc cùng hỏi bác sĩ.

Câu mở lời mẫu:

• "Con đang học bài về dậy thì. Con hỏi bố/mẹ một câu được không?"
• "Con có câu hỏi hơi ngại. Mình nói lúc chỉ có hai người nhé?"
• "Hồi bằng tuổi con, bố/mẹ thấy thế nào?"

6.An toàn

• Lo vì cơ thể thay đổi sớm hơn hay muộn hơn bạn bè? Nhờ bố mẹ đưa đi khám để hỏi bác sĩ.
• Không tự mua thuốc, kem làm trắng, thuốc giảm cân hay thuốc tăng chiều cao trên mạng.
• Buồn kéo dài, lo nhiều, hay muốn làm đau bản thân: nói ngay với người lớn và gọi số ở khối "Cần giúp ngay".
• Ai chạm vào bạn làm bạn khó chịu, đe dọa, hay bắt bạn giữ bí mật: kể ngay cho người lớn tin cậy. Gọi 111 (miễn phí, 24/7). Nguy hiểm ngay lúc đó: gọi 113.

7.Tự đánh giá

0 = chưa · 1 = làm được một phần · 2 = làm được.

8.Cho người lớn đồng hành

• Đọc bài trước. Trả lời thật, ngắn, dùng từ đúng tên bộ phận cơ thể.
• Không biết thì nói "để mình cùng tìm hiểu". Không cười, không trêu, không kể lại cho người khác.
• Khóa dành cho bố mẹ: Gia đình có con 10–14, bài 1 và bài 2.

9.Nguồn và nhãn

• [Đã xác nhận] Tuổi bắt đầu dậy thì (gái 8–13, trai 9–14), các thay đổi chính, kinh nguyệt khoảng 2 năm sau khi ngực phát triển, cách giữ vệ sinh (Nemours KidsHealth – Understanding Puberty (duyệt y khoa 5/2022)).
• [Đã xác nhận] Giờ ngủ theo tuổi (AASM 2016). Vận động khoảng 60 phút mỗi ngày cho tuổi 5–17 (khuyến nghị WHO (bảng tổng hợp của EU)).
• [Đã xác nhận] Bộ hướng dẫn quốc tế UNESCO và các tổ chức LHQ 2018 (ITGSE) có chủ đề cơ thể và dậy thì cho tuổi đi học. Bài này chỉ mượn ý tưởng.
• [Đánh giá chuyên môn] Bảng 7 ngày, hộp câu hỏi và câu mở lời do daynentang.com soạn. Lời khuyên "không tự mua thuốc trên mạng" là lời khuyên an toàn chung.