Bài 5: Điện thoại, mạng xã hội, an toàn trên mạng

1.Mục tiêu

• Cả nhà: có kế hoạch dùng thiết bị 4 phần, áp dụng cho cả bố mẹ.
• Con: nói được 4 dấu hiệu nguy hiểm từ người lạ trên mạng và biết làm gì.

2.Chuẩn bị (5 phút)

• Trang 2 của Thỏa thuận gia đình.
• Mỗi người ước thời gian dùng điện thoại hôm qua (xem trong cài đặt máy nếu có).

3.Mở đầu

Bố mẹ tự hỏi: "Con thấy mình dùng điện thoại bao nhiêu? Con có thấy mình xem máy trong bữa ăn không?"

4.Phần bố mẹ (20 phút)

1. Kế hoạch 4 phần: giờ dùng; chỗ không máy (bàn ăn, phòng ngủ); sạc máy ngoài phòng ngủ; bố mẹ làm gương.
2. Giấc ngủ: con 6–12 tuổi cần 9–12 giờ, 13–18 tuổi cần 8–10 giờ mỗi ngày. Tắt màn hình ít nhất 1 giờ trước khi ngủ.
3. Mạng xã hội: nói với con về lợi và hại, quyền riêng tư, ai con kết bạn, con dùng thời gian thế nào.
4. Dấu hiệu người lạ nguy hiểm: khen quá mức, tặng quà; đòi giữ bí mật với bố mẹ; xin ảnh riêng tư; rủ gặp riêng.
5. Khi con kể chuyện xấu trên mạng: không tịch thu máy ngay để phạt, vì lần sau con sẽ giấu. Cảm ơn con, chặn, chụp lại bằng chứng, báo cáo.

5.Phần cùng con (30 phút)

1. Mỗi người nói thời gian dùng máy hôm qua. Bố mẹ nói trước.
2. Cùng viết kế hoạch 4 phần. Con đề xuất giờ dùng; bố mẹ góp ý.
3. Bố mẹ hỏi: "Có ai trên mạng làm con khó chịu chưa?" Nghe, không phán xét.
4. Cùng đọc 4 dấu hiệu nguy hiểm. Thống nhất: thấy dấu hiệu thì chặn, chụp lại, kể bố mẹ; con sẽ không bị phạt vì đã kể.

6.Câu hỏi bố mẹ tự hỏi

1. Mình có đăng ảnh của con mà con không thích không?
2. Phần nào của kế hoạch khó nhất cho chính mình?
3. Con có biết cách chặn, báo cáo trên ứng dụng con dùng không?

7.An toàn

• Nếu con kể chuyện bị bắt nạt, bị đe dọa, bị xâm hại: tin con, giữ bình tĩnh, cảm ơn con đã kể. Gọi 111 (bảo vệ trẻ em, miễn phí 24/7); nguy hiểm tức thì gọi 113.
• Không đăng ảnh, tên, trường, địa chỉ của con lên mạng công khai. Hỏi ý con trước khi đăng ảnh có con.
• Bị đe dọa, tống tiền bằng ảnh: không trả tiền, không gửi thêm; giữ bằng chứng, báo công an, gọi 111.

8.Khi chỉ một người làm (bố đi vắng)

9.Ôn lại

• Mỗi tối: sạc máy ngoài phòng ngủ.
• Sau 2 tuần: xem lại kế hoạch cùng con.

10.Nhật ký

11.Nguồn và nhãn

• [Đã xác nhận] Theo khuyến cáo của Tổng Y sĩ Hoa Kỳ (2023): lập kế hoạch dùng thiết bị gia đình, tạo chỗ và giờ không máy (ngừng ít nhất 1 giờ trước ngủ, bữa ăn không máy), bố mẹ làm gương, nói với con về lợi hại và quyền riêng tư.
• [Đã xác nhận] Giờ ngủ khuyến nghị: 6–12 tuổi 9–12 giờ; 13–18 tuổi 8–10 giờ mỗi ngày (AASM 2016).
• [Đánh giá chuyên môn] Bốn dấu hiệu người lạ nguy hiểm là tóm tắt ở mức chung của daynentang.com, không đầy đủ. Khuyên không tịch thu máy ngay khi con kể là đánh giá chuyên môn.