Bài 6: Bạn bè, rượu bia, thuốc lá điện tử

1.Mục tiêu

• Con: tập đủ 4 cách nói không trong đóng vai; nhớ câu mật mã gọi đón.
• Bố mẹ: nói rõ quan điểm nhà mình về rượu bia, thuốc lá điện tử, kèm lý do và luật.

2.Chuẩn bị (5 phút)

• Trang 3 (thẻ mật mã) của Thỏa thuận gia đình.
• Bố mẹ tự xem lại thói quen rượu bia, thuốc lá của mình.

3.Mở đầu

Bố mẹ tự hỏi: "Con đang thấy mình uống rượu bia, hút thuốc thế nào? Lời mình nói và việc mình làm có khớp không?"

4.Phần bố mẹ (20 phút)

1. Bạn bè quan trọng. Muốn được nhóm chấp nhận là bình thường. Con cần câu nói sẵn để từ chối mà không mất mặt.
2. Luật Việt Nam. Cấm bán, cung cấp, khuyến mại rượu bia cho người dưới 18 tuổi. Quốc hội đã cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ năm 2025.
3. Quan điểm nhà mình. Nói rõ, ngắn: "Nhà mình không để con uống rượu bia, không dùng thuốc lá điện tử, vì não con đang lớn và vì luật."
4. Mật mã gọi đón. Thống nhất một câu bình thường, ví dụ "Bố ơi con quên áo". Con nhắn câu đó, bố mẹ đến đón ngay, không tra hỏi lúc đó. Nói chuyện sau, bình tĩnh.

5.Phần cùng con (30 phút)

1. Bố mẹ kể một lần mình bị bạn rủ làm điều không nên, và mình đã xử lý thế nào.
2. Học 4 cách nói không: "Không, cảm ơn"; đưa lý do ("Bố mẹ sắp đón"); đổi chủ đề; bỏ đi hoặc gọi mật mã.
3. Đóng vai 3 tình huống: bạn mời thử thuốc lá điện tử; bạn rủ trốn học; bạn rủ uống bia ở sinh nhật. Đổi vai để con làm người rủ.
4. Cùng chọn câu mật mã. Con lưu vào máy. Viết vào thẻ.

6.Câu hỏi bố mẹ tự hỏi

1. Mình có sẵn sàng đón con mà không mắng ngay không?
2. Con biết bạn nào đang dùng thuốc lá điện tử không? Mình hỏi thế nào để con không thấy bị tra?
3. Mình có cần thay đổi thói quen của chính mình không?

7.An toàn

• Nếu con lỡ dùng chất gì và có biểu hiện lạ (lơ mơ, khó thở, co giật): gọi 115 ngay.
• Nếu con kể chuyện bị bắt nạt, bị đe dọa, bị xâm hại: tin con, giữ bình tĩnh, cảm ơn con đã kể. Gọi 111 (bảo vệ trẻ em, miễn phí 24/7); nguy hiểm tức thì gọi 113.
• Không mua, không đưa rượu bia, thuốc lá cho con, kể cả "cho biết".

8.Khi chỉ một người làm (bố đi vắng)

9.Ôn lại

• Trước mỗi buổi đi chơi: nhắc nhẹ mật mã.
• Sau 1 tháng: hỏi con đã dùng cách nói không nào chưa.

10.Nhật ký

11.Nguồn và nhãn

• [Đã xác nhận] Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia số 44/2019/QH14, Điều 5 khoản 3: nghiêm cấm bán, cung cấp, khuyến mại rượu bia cho người chưa đủ 18 tuổi. Luật thông qua 14/06/2019, hiệu lực 01/01/2020; tra cứu 28/10/2026, chưa thấy khoản này bị bãi bỏ.
• [Đã xác nhận] Quốc hội thông qua ngày 30/11/2024 việc cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ năm 2025 (Nghị quyết Quốc hội ngày 30/11/2024).
• [Cần kiểm chứng] Số hiệu nghị quyết và văn bản hướng dẫn xử phạt về thuốc lá điện tử: bài báo nguồn không ghi; chúng tôi chưa đọc văn bản gốc.
• [Đã xác nhận] Thử nghiệm Strengthening Families 10–14 (Foundations, Anh) ở Mỹ: con ít bắt đầu uống rượu hơn sau 1–2 năm.
• [Đánh giá chuyên môn] Bốn cách nói không và mật mã gọi đón do daynentang.com soạn.