Bài 5: Bạn bè và bắt nạt

1.Sau bài này, bạn sẽ

• Nói được bắt nạt là gì và khác trêu đùa ở đâu.
• Có 3 câu nói của người giúp, viết bằng lời của mình.
• Viết tên 2 người lớn ở trường để báo khi có bắt nạt.

2.Chuẩn bị (5 phút)

• Giấy, bút. Nếu được, một bạn hay người lớn để đóng vai.

3.Đọc (10 phút)

1. Bắt nạt là cố ý làm tổn thương người khác, lặp đi lặp lại, khi người kia khó tự bảo vệ.
2. Trêu đùa là cả hai cùng vui. Khi một người buồn, xin dừng mà vẫn bị làm tiếp, đó không còn là đùa.
3. Các dạng bắt nạt: đánh, đẩy, lấy đồ; chửi, đặt biệt danh xấu; cô lập, tung tin đồn; nhắn tin, đăng ảnh để chế giễu.
4. Bốn vai: người bị bắt nạt, người bắt nạt, người đứng xem, người giúp. Người đứng xem thường đông nhất.
5. Người giúp không cần đánh nhau. Không cười theo, không chia sẻ, đứng cạnh bạn bị bắt nạt, báo người lớn.
6. Nếu bạn bị bắt nạt: nói "Dừng lại" rồi rời đi. Đi cùng bạn bè. Kể người lớn. Đó không phải lỗi của bạn.
7. Bắt nạt trên mạng: không trả lời, chụp màn hình, chặn, báo cáo, kể người lớn.
8. Nếu chính bạn đã bắt nạt ai: dừng lại, xin lỗi thật lòng, nhờ người lớn giúp sửa. Ai cũng có thể thay đổi.

4.Làm (10 phút)

Viết 3 câu bằng lời của bạn.

Đóng vai (giả định). Trong giờ ra chơi, một nhóm bạn giấu cặp của một bạn và cười. Bạn đi ngang qua. Tập nói 3 câu.

Người lớn ở trường tôi có thể báo: 1. ………………… 2. …………………

5.Nói với người lớn (5 phút)

1. Kể cho người lớn nghe 3 câu bạn đã viết.
2. Hỏi: "Hồi bằng tuổi con, bố/mẹ có thấy bắt nạt không? Bố/mẹ đã làm gì?"
3. Thống nhất: nếu con bị bắt nạt, con muốn bố mẹ làm gì trước, và không làm gì.

6.An toàn

• Ai chạm vào bạn làm bạn khó chịu, đe dọa, hay bắt bạn giữ bí mật: kể ngay cho người lớn tin cậy. Gọi 111 (miễn phí, 24/7). Nguy hiểm ngay lúc đó: gọi 113.
• Không đánh trả, không tự trả thù. Có thể làm việc tệ hơn và bạn bị phạt.
• Bị đe dọa, bị đánh, bị chặn đường: tìm người lớn gần nhất ngay. Nguy hiểm tức thì gọi 113.

7.Tự đánh giá

0 = chưa · 1 = làm được một phần · 2 = làm được.

8.Cho người lớn đồng hành

• Khi con kể bị bắt nạt: nghe hết, tin con, không bảo con "kệ nó" hay "đánh lại".
• Cùng con ghi lại sự việc: ngày, nơi, ai, chuyện gì. Liên hệ giáo viên chủ nhiệm, bình tĩnh.
• Nếu con là người bắt nạt: giữ bình tĩnh, tìm hiểu lý do, giúp con sửa lỗi và xin lỗi.

9.Nguồn và nhãn

• [Đã xác nhận] Phân tích gộp cập nhật cho thấy chương trình phòng bắt nạt ở trường giúp giảm cả hành vi bắt nạt và tình trạng bị bắt nạt (Gaffney, Ttofi & Farrington 2019, Aggression and Violent Behavior).
• [Cần kiểm chứng] Mức giảm cụ thể (tỉ lệ phần trăm) trong phân tích gộp trên: chúng tôi mới đọc tóm tắt, chưa đọc toàn văn.
• [Đánh giá chuyên môn] Định nghĩa bắt nạt, bốn vai và ba câu nói là mô tả phổ biến, viết lại đơn giản. Bài tập do daynentang.com soạn.
• [Suy luận] Các chương trình gốc làm cả trường cùng tham gia. Một học sinh tự học có thể không đạt kết quả tương tự.