Bài 4: Nhận ra lừa đảo và dụ dỗ

1.Sau bài này, bạn sẽ

• Nhận ra 5 dấu hiệu lừa đảo trong tình huống giả định.
• Dùng quy tắc Dừng – Hỏi – Kể trong 4 tình huống.
• Biết rằng kể ra vẫn đúng, kể cả khi đã lỡ làm theo.

2.Chuẩn bị (5 phút)

• Giấy, bút.
• Trang 2 của Bản đồ an toàn của tôi.

3.Đọc (10 phút)

1. Kẻ lừa đảo nhắm cả vào học sinh. Năm 2025, Bộ Công an cảnh báo các chiêu "bắt cóc online" nhắm vào học sinh, sinh viên.
2. Chiêu 1: dọa. Kẻ gian giả danh công an hay cơ quan nhà nước, nói bạn vi phạm pháp luật, rồi ép bạn làm theo.
3. Chiêu 2: làm thân lâu. Kẻ gian kết bạn, trò chuyện thân thiết nhiều tuần, rồi dần điều khiển suy nghĩ của bạn.
4. Chiêu 3: dụ. Kẻ gian hứa việc làm, tiền, nổi tiếng để lấy ảnh hay video riêng tư, rồi khống chế bạn.
5. Năm dấu hiệu: vội, phải làm ngay; dọa, làm bạn sợ; bắt giữ bí mật; đòi tiền, ảnh, mã OTP, mật khẩu; hứa quá hời.
6. Một dấu hiệu là đủ để dừng lại. Không cần chờ đủ cả năm.
7. Quy tắc vàng: dù người kia nói họ là ai, nếu bắt bạn giấu bố mẹ, đừng làm theo.
8. Đã lỡ làm theo? Vẫn kể ngay. Kể sớm giúp người lớn xử lý dễ hơn. Bạn là người bị lừa, không phải người có lỗi.

4.Làm (10 phút)

Tìm dấu hiệu. Mỗi tình huống có những dấu hiệu nào (1–5)? Bạn sẽ làm gì?

5.Nói với người lớn (5 phút)

1. Đọc cho người lớn nghe một tình huống bạn thấy khó nhất. Hỏi người lớn sẽ làm gì.
2. Thống nhất: nếu có người tự xưng công an, ngân hàng, nhà trường gọi cho bạn, bạn làm gì?
3. Hỏi người lớn: "Bố/mẹ từng gặp lừa đảo chưa?"

6.An toàn

• Ai chạm vào bạn làm bạn khó chịu, đe dọa, hay bắt bạn giữ bí mật: kể ngay cho người lớn tin cậy. Gọi 111 (miễn phí, 24/7). Nguy hiểm ngay lúc đó: gọi 113.
• Bị ép đi đâu một mình, bị dọa, bị đòi tiền chuộc: gọi 113 hoặc kể ngay người lớn gần nhất.
• Không bao giờ gửi mã OTP, mật khẩu, ảnh giấy tờ của bố mẹ cho ai.

7.Tự đánh giá

0 = chưa · 1 = làm được một phần · 2 = làm được.

8.Cho người lớn đồng hành

• Nói với con: nếu con bị lừa, bố mẹ sẽ giúp con trước, không trách trước.
• Thống nhất một "câu hỏi gia đình" chỉ nhà mình biết, để kiểm tra khi ai đó gọi nhân danh người nhà.
• Tình huống trong bài là giả định, dựa trên các chiêu cơ quan công an đã cảnh báo.

9.Nguồn và nhãn

• [Đã xác nhận] Ba chiêu "bắt cóc online" nhắm vào học sinh, sinh viên: đe dọa, giả danh cơ quan nhà nước; thao túng cảm xúc qua làm thân lâu; dụ bằng việc làm, tiền, danh tiếng để lấy ảnh riêng tư (Bộ Công an (Cục A05) tại Cyber Day 2025, VOH đưa tin 12/10/2025).
• [Đã xác nhận] Khuyến cáo cùng nguồn: bố mẹ đồng hành, trò chuyện thường xuyên để con sẵn sàng chia sẻ; học sinh nhận biết dấu hiệu dụ dỗ, đe dọa (Bộ Công an (Cục A05) tại Cyber Day 2025, VOH đưa tin 12/10/2025).
• [Đánh giá chuyên môn] Năm dấu hiệu, quy tắc Dừng – Hỏi – Kể và các tình huống giả định do daynentang.com soạn.