Bài 2: Học tay nghề: xem – làm cùng – tự làm – tự kiểm

1.Sau bài này, bạn sẽ

• Nói được 4 bước học một kỹ năng tay.
• Ghi nhật ký luyện ít nhất 5 buổi.
• Mỗi buổi chọn 1 lỗi để sửa.

2.Chuẩn bị (5 phút)

• In trang 2 của Sổ tay nghề của tôi.
• Kỹ năng tháng này (từ bài 1).

3.Đọc (10 phút)

1. Bốn bước học kỹ năng tay: (1) xem người giỏi làm, nghe giải thích; (2) làm cùng, được chỉnh ngay; (3) tự làm, thầy xem; (4) tự kiểm, sửa lỗi.
2. Đừng nhảy cóc. Tự làm khi chưa qua bước 2 dễ hỏng vật liệu, dễ bị thương, và dễ quen tay sai.
3. Luyện có chủ đích: chọn một phần khó, làm lại nhiều lần, có người góp ý ngay, mỗi lần sửa một điểm.
4. Luyện nhiều có ích, nhưng không phải tất cả. Tổng hợp 88 nghiên cứu: luyện tập giải thích khoảng 26% chênh lệch ở trò chơi, 18% ở thể thao.
5. Ở công việc, con số này dưới 1%. Nghĩa là cách luyện, góp ý, hiểu biết, sức khỏe, môi trường làm việc cũng rất quan trọng. Đừng chỉ đếm giờ.
6. Nhật ký luyện ghi: ngày, phần luyện, số lần, lỗi chính, lần sau sửa gì. Sau 2 tuần, bạn sẽ thấy lỗi nào đã hết.
7. Dừng để hỏi khi: không chắc cách làm, máy kêu lạ, sắp cắt hay khoan vào vật liệu đắt. Hỏi một câu rẻ hơn làm hỏng một lần.

4.Làm (10 phút)

Nhật ký luyện 5 buổi.

Mẹo: viết lỗi cụ thể, ví dụ "mối hàn lệch sang trái", không viết "làm chưa đẹp".

5.Xem lại với thầy, bạn cùng lớp hoặc tự viết (5 phút)

1. Nhờ thầy hoặc thợ giỏi xem bạn làm 5 phút và chỉ 1 điểm cần sửa.
2. Ghi điểm đó vào nhật ký, buổi sau chỉ tập trung sửa điểm này.
3. Hoặc viết: "Lỗi mình đã sửa được trong tuần là…"

6.An toàn

• Chỉ dùng máy, dụng cụ đã được hướng dẫn và cho phép.
• Luyện lâu một động tác: nghỉ ngắn, đổi tư thế, nhất là cổ tay, lưng.
• Mệt, buồn ngủ: dừng luyện với máy móc, dao, lửa, điện.
• Tai nạn, người bị thương nặng: gọi 115. Cháy nổ: 114. Bị đe dọa, ép buộc: 113. Dưới 18 tuổi bị ép làm việc nguy hiểm, bị đánh: 111 (miễn phí, 24/7). Buồn, lo kéo dài: Ngày Mai 096 306 1414.

7.Tự đánh giá

0 = chưa · 1 = làm được một phần · 2 = làm được.

8.Cho thầy dạy nghề, người kèm cặp, gia đình

• Làm mẫu chậm, nói to từng bước. Rồi làm lại ở tốc độ thật.
• Góp ý từng điểm một, nói cụ thể, kèm cách sửa.
• Khen việc học viên tự phát hiện và sửa lỗi của mình.

9.Nguồn và nhãn

• [Đã xác nhận] Tổng hợp 88 nghiên cứu, hơn 11.000 người: luyện tập có chủ đích giải thích khoảng 26% chênh lệch thành tích ở trò chơi, 21% âm nhạc, 18% thể thao, 4% học tập, dưới 1% nghề nghiệp (Macnamara, Hambrick & Oswald 2014, Psychological Science (ScienceDaily đưa tin)).
• [Suy luận] Nghiên cứu ở nhóm nghề nghiệp đo thành tích theo nhiều kiểu khác nhau. Con số "dưới 1%" không có nghĩa luyện tập vô ích; luyện vẫn cần nhưng chưa đủ.
• [Đánh giá chuyên môn] Bốn bước học kỹ năng tay và mẫu nhật ký luyện là cách dạy nghề phổ biến, do daynentang.com viết lại. Chưa có thử nghiệm riêng.