Bài 13: Tránh bẫy tiền và bẫy việc làm

1.Sau bài này, bạn sẽ

• Nhận ra 4 dấu hiệu lừa đảo việc làm.
• Biết 2 việc không làm: không đặt cọc, không giao bản chính giấy tờ.
• Có 3 chỗ tìm tiền an toàn khi cần gấp.

2.Chuẩn bị (1 phút)

• Nghĩ về một tin tuyển dụng hay một lời mời vay bạn từng thấy.

3.Đọc (5 phút)

1. Dấu hiệu lừa việc làm: thu phí trước; việc nhẹ lương cao; ép ký ngay; bắt nạp tiền "làm nhiệm vụ" hay mua dụng cụ.
2. Kiểm tra trước khi nhận: tìm thông tin công ty ở nhiều nguồn; ưu tiên trung tâm dịch vụ việc làm, hội chợ việc làm chính thức.
3. Không giao bản chính căn cước, bằng cấp cho chỗ làm giữ. Luật cấm chỗ làm giữ bản chính giấy tờ của người lao động.
4. Vay nóng qua tờ rơi, ứng dụng lạ thường có lãi rất cao, đòi nợ kiểu đe dọa. Trần lãi vay dân sự là 20% một năm.
5. Cần tiền gấp: dùng quỹ dự phòng; hỏi người thân; hỏi công đoàn; hỏi ngân hàng có giấy phép.

4.Làm (7 phút)

Kiểm tra một lời mời. Đánh dấu ✓ nếu có.

Có 1 dấu hiệu: dừng lại, hỏi người tin cậy trước khi làm gì tiếp.

5.Ghi lại (3 phút)

6.An toàn

• Bị đe dọa đòi nợ, bị lừa mất tiền: báo công an 113 hoặc công an nơi ở.
• Không gửi ảnh căn cước, không đọc mã OTP cho người lạ.
• Tai nạn, sốc nhiệt, người bị thương nặng: gọi 115. Cháy nổ: 114. Bị đe dọa, ép buộc: 113. Dưới 18 tuổi bị ép làm việc nguy hiểm, bị đánh, bị xâm hại: 111 (miễn phí, 24/7). Buồn, lo kéo dài: Ngày Mai 096 306 1414.

7.Tự đánh giá

0 = chưa · 1 = làm được một phần · 2 = làm được.

8.Cho tổ trưởng, người kèm cặp, gia đình

• Tổ trưởng, công đoàn: dán dấu hiệu lừa việc làm ở bảng tin.
• Gia đình: hỏi trước khi người thân nhận việc qua mạng.

9.Nguồn và nhãn

• [Đã xác nhận] Dấu hiệu lừa đảo việc làm: thu phí trước, mô tả mơ hồ, lương cao bất thường, ép quyết nhanh, đòi nạp tiền sau khi nhận (Dấu hiệu lừa đảo việc làm (VOV, đăng lại trên Cổng TTĐT Hà Tĩnh, 1/2/2025)).
• [Đã xác nhận] Chỗ làm không được giữ bản chính giấy tờ tùy thân, văn bằng của người lao động (Bộ luật Lao động 2019, Điều 17 khoản 1).
• [Đã xác nhận] Lãi suất thỏa thuận trong vay dân sự không vượt quá 20%/năm (Bộ luật Dân sự 2015, Điều 468).