Tự lập từng bước · Bài 1
Bài 1: Việc mình muốn tự làm
Bản chưa dạy thử, chưa có chuyên gia duyệt. Bài chưa được chuyên viên phục hồi chức năng, giáo viên giáo dục đặc biệt hay hội người khuyết tật duyệt. Khóa không thay thế phục hồi chức năng có người hướng dẫn. Phần luật chỉ là thông tin chung, không phải tư vấn pháp lý.
Mỗi bài có hai phần: phần dễ đọc cho bạn (câu ngắn, mỗi câu một ý), và phần cho người đồng hành. Bạn có thể nghe bài bằng trình đọc màn hình, hoặc nhờ người thân đọc to.
1.Sau bài này, bạn sẽ
- Nói hoặc viết 3 việc bạn muốn tự làm.
- Chọn 1 việc để tập trong 4 tuần tới.
- Viết 1 mục tiêu đo được cùng người thân.
2.Chuẩn bị (5 phút)
- In trang 1 của Sổ tự lập từng bước, hoặc lấy một tờ giấy.
- Một người thân ngồi cùng 5 phút cuối.
3.Đọc – phần dễ đọc (10 phút)
- Tự lập là được tự chọn và tự làm việc của mình.
- Tự lập không có nghĩa là làm mọi thứ một mình. Ai cũng cần giúp ở một vài việc.
- Bạn là người chọn việc muốn tập. Người thân giúp, nhưng không chọn thay bạn.
- Chọn việc quan trọng với bạn. Ví dụ: tự mặc áo, tự pha nước, tự đi tới chợ gần nhà.
- Chọn việc làm hằng ngày. Làm nhiều lần thì nhanh quen.
- Chọn việc hơi khó, chưa quá khó. Quá dễ thì không tiến, quá khó thì dễ nản.
- Mục tiêu đo được nói rõ: làm gì, tới khi nào, cần giúp bao nhiêu.
- Ví dụ: "Sau 4 tuần, mình tự pha mì gói, chỉ cần nhắc 1 lần."
4.Làm (10 phút)
Bài 1: ba việc tôi muốn tự làm. Viết, vẽ, hoặc nói để người thân ghi giúp.
| Việc | Quan trọng với tôi? (có/không) | Làm hằng ngày? (có/không) | Hơi khó, chưa quá khó? (có/không) |
|---|---|---|---|
| 1. | |||
| 2. | |||
| 3. |
Bài 2: chọn 1 việc có nhiều chữ "có" nhất.
| Việc tôi chọn | |
|---|---|
| Mục tiêu: sau … tuần, tôi …, cần giúp … |
5.Làm cùng người thân (5 phút)
- Đọc mục tiêu cho người thân nghe, hoặc đưa họ xem.
- Hỏi: "Mục tiêu này có rõ không? Lúc nào thì mình biết đã đạt?"
- Hai người cùng ký hoặc đánh dấu vào mục tiêu.
6.Làm cho hợp với mình
| Nếu bạn… | Cách làm cho hợp |
|---|---|
| Khó đi lại, khó cử động tay | Chọn việc theo sức tay, sức chân hiện tại. Có thể chọn "tự điều khiển" việc: bạn nói, người khác làm theo ý bạn. |
| Nhìn kém hoặc không nhìn thấy | Nói mục tiêu để người thân ghi, hoặc ghi âm. Dùng trình đọc màn hình để nghe bài. |
| Nghe kém hoặc không nghe được | Đọc bài, viết ra giấy để trao đổi. Người thân nói chậm, quay mặt về phía bạn. |
| Học chậm, khó nhớ, khó hiểu chữ | Chỉ chọn trong 2–3 việc có hình. Mục tiêu một câu ngắn, có hình minh họa. |
7.An toàn
- Không chọn việc có lửa, dao, điện, nước nóng ở bài đầu, trừ khi chuyên viên phục hồi chức năng đồng ý.
- Nếu có bệnh tim, động kinh, chóng mặt: hỏi bác sĩ trước khi tập việc cần sức.
- Nếu bạn 15–17 tuổi: học cùng bố mẹ hoặc một người lớn bạn tin.
- Nguy hiểm ngay: 113. Té ngã, bị thương: 115. Dưới 18 tuổi bị xâm hại, bạo lực: 111 (24/7). Bạo lực trong gia đình: 117 (24/7). Buồn, lo kéo dài: Ngày Mai 096 306 1414.
8.Tự đánh giá
0 = chưa · 1 = làm được khi có giúp · 2 = tự làm được. Có thể dùng hình: ☹ = 0, 😐 = 1, ☺ = 2.
| Mục | Hôm nay | Sau 7 ngày |
|---|---|---|
| Tôi nói được 3 việc muốn tự làm | ||
| Tôi chọn được 1 việc | ||
| Tôi có 1 mục tiêu đo được |
9.Cho người đồng hành: người thân, người chăm sóc, thầy cô
- Hỏi "Bạn muốn tự làm việc gì?" rồi chờ. Không chọn thay.
- Nếu việc bạn ấy chọn có rủi ro, cùng bàn cách làm an toàn hơn, đừng cấm ngay.
- Viết mục tiêu theo lời của bạn ấy, không theo lời bạn.
10.Nguồn và nhãn
- [Đã xác nhận] Người khuyết tật có quyền sống độc lập và hòa nhập cộng đồng (Luật Người khuyết tật 2010, Điều 4).
- [Đã xác nhận] Ở Việt Nam, khoảng 6,11% người từ 2 tuổi trở lên có khuyết tật; tỷ lệ tham gia lao động là 23,9% so với 77,4% ở người không khuyết tật (Điều tra người khuyết tật 2023 (Cục Thống kê, 2/11/2024)).
- [Đánh giá chuyên môn] Ba tiêu chí chọn việc và cách viết mục tiêu đo được do daynentang.com soạn, theo cách làm phổ biến trong phục hồi chức năng.
Cần giúp ngay
Trẻ em gặp nguy hiểm, bị xâm hại: gọi 111 (miễn phí, 24/7). Cấp cứu y tế: 115. Người đang trầm cảm hoặc người thân: 096 306 1414 (Đường dây Ngày Mai). Xem đầy đủ.
Trang này không có ô gửi bài và không lưu gì về bạn. Người từ 18 tuổi có thể góp ý cho bài ở trang Chia sẻ, xin không ghi tên thật, nơi ở hay chẩn đoán.
daynentang.com · CC BY-NC-SA 4.0 · Cập nhật 03/11/2026