daynentang.comCá nhân · Khóa C7 · Đang thử nghiệm
Tự lập từng bước
Tự lập không có nghĩa là làm mọi thứ một mình. Đó là được tự chọn, tự làm phần mình làm được, và nhờ giúp đúng chỗ.
| Mục đích | Bạn tự làm thêm từng việc hằng ngày, với hỗ trợ giảm dần; giữ an toàn; biết nhờ giúp, giữ tiền và biết quyền của mình |
|---|---|
| Dành cho | Người khuyết tật từ 15 tuổi (vận động, nhìn, nghe, trí tuệ – chậm phát triển) và người thân, người chăm sóc. Bạn 15–17 tuổi học cùng người lớn tin cậy |
| Thời lượng | 10 bài, mỗi tuần 1 bài 25 phút: đọc 10 phút, làm 10 phút, làm cùng người thân 5 phút |
| Cách đọc | Mỗi bài có phần dễ đọc (câu ngắn, mỗi câu một ý), bảng "Làm cho hợp với mình" theo dạng khuyết tật, và phần cho người đồng hành. Trang đọc được bằng trình đọc màn hình; mọi hình có mô tả |
| Cần có | Giấy, bút hoặc ảnh; một người thân đồng hành |
| Tình trạng | Đủ 10 bài, bản chưa dạy thử, chưa có chuyên gia duyệt. Rất cần góp ý của người khuyết tật, hội người khuyết tật, chuyên viên phục hồi chức năng, giáo viên giáo dục đặc biệt |
Giúp ngay (1–2 tuần)
- Bạn có 1 việc muốn tự làm, đã chia bước và bắt đầu tập.
- Người thân biết đợi vài giây trước khi giúp.
- Bạn có thẻ thông tin và 2 người tin cậy.
Xây lâu dài
- Cách nghĩ: mình được chọn, được thử, được nhờ giúp và được nói "không".
- Kỹ năng: chia việc thành bước và giảm dần hỗ trợ, dùng cho mọi việc mới.
- Biết quyền và nơi hỏi hỗ trợ.
Mười bài
| Bài | Tên | Mục tiêu đo được |
|---|---|---|
| 1 | Việc mình muốn tự làm | Bạn chọn 1 việc muốn tự làm và viết mục tiêu đo được. |
| 2 | Chia việc thành bước nhỏ | Bạn chia việc đó thành 4–8 bước, mỗi bước một động từ. |
| 3 | Giúp vừa đủ, rồi giảm dần | Bạn và người thân ghi mức hỗ trợ cho từng bước, 5 lần tập. |
| 4 | Tự chăm sóc: ăn, mặc, vệ sinh | Bạn tập 1 việc tự chăm sóc 7 ngày, có ghi lại. |
| 5 | An toàn trong nhà và khi đi lại | Bạn rà soát nhà, sửa 1 chỗ nguy cơ té ngã, có thẻ thông tin khi đi. |
| 6 | Nói điều mình cần, nói "không" | Bạn có 3 câu nhờ giúp và nói thật 1 lần. |
| 7 | Tiền và đi chợ | Bạn đi chợ 1 lần có danh sách, đếm tiền, kiểm tiền thừa. |
| 8 | Lịch hình ảnh, giữ thói quen | Bạn dùng lịch hình ảnh buổi sáng 7 ngày. |
| 9 | Quyền cơ bản và nơi tìm hỗ trợ | Bạn biết 4 quyền cơ bản và có phiếu hỏi hỗ trợ đã điền. |
| 10 | Xem lại, chọn bước tiếp theo | Bạn so mức hỗ trợ trước – sau và chọn việc tiếp theo. |
Công cụ
- Sổ tự lập từng bước: mục tiêu, danh sách bước, bảng mức hỗ trợ, rà soát nhà, thẻ thông tin, câu nhờ giúp, đi chợ, lịch hình ảnh, phiếu hỏi hỗ trợ, tự đánh giá.
- Phiếu rà soát nhà (bài 5) và Bảng thu chi (bài 7).
Cho người đồng hành
- Hỏi trước, chờ rồi mới giúp. Giúp ít nhất có thể.
- Để bạn ấy chọn việc và nói câu đầu tiên. Không nói thay khi bạn ấy nói được.
- Tôn trọng riêng tư khi tắm, vệ sinh; tôn trọng câu "không".
- Ghi lại mức hỗ trợ thật; tiến bộ là so với chính bạn ấy.
Căn cứ phương pháp
| Nguồn | Chúng tôi dùng ý gì | Bằng chứng |
|---|---|---|
| NCAEP 2020 – 28 phương pháp có bằng chứng (AFIRM, Đại học North Carolina) | Chia việc thành bước, gợi ý theo mức, chờ trước khi gợi ý, củng cố, hình ảnh, tự quản lý | [Đã xác nhận] 28 phương pháp đạt tiêu chí bằng chứng, tổng quan tài liệu 1990–2017; chủ yếu ở người tự kỷ. Áp dụng cho các dạng khuyết tật khác là [Suy luận] |
| Inclusion Europe – Information for all (tiêu chuẩn văn bản dễ đọc) | Cách viết phần dễ đọc | [Đã xác nhận] Tiêu chuẩn châu Âu soạn năm 2010; bài chưa được người khuyết tật trí tuệ đọc thử |
| WHO – Té ngã (21/10/2026); WHO – Công nghệ hỗ trợ (2/1/2024) | Phòng té ngã, đồ hỗ trợ | [Đã xác nhận] Tờ thông tin WHO; bằng chứng sửa nhà chủ yếu ở người cao tuổi |
| Hughes et al. 2012, The Lancet | Lý do có bài nhờ giúp, nói "không", giữ tiền | [Đã xác nhận] 26 nghiên cứu quan sát; nguy cơ bị bạo lực cao hơn (tương quan) |
| Luật Người khuyết tật số 51/2010/QH12; Nghị quyết 84/2014/QH13 phê chuẩn Công ước về quyền của người khuyết tật; Nghị định 76/2024/NĐ-CP sửa Nghị định 20/2021/NĐ-CP (LuatVietnam tóm tắt) | Quyền, hành vi bị cấm, xác định mức độ khuyết tật, trợ cấp | [Đã xác nhận] Văn bản pháp luật, đọc qua trang tra cứu và tóm tắt; thủ tục sau 2025 [Cần kiểm chứng] |
| Điều tra người khuyết tật 2023 (Cục Thống kê, 2/11/2024); WHO – Khuyết tật (10/8/2026) | Bối cảnh Việt Nam và thế giới | [Đã xác nhận] Số liệu điều tra và tờ thông tin |
Giới hạn, nói thật
[Suy luận] Các phương pháp trong khóa có bằng chứng khi do người được đào tạo dùng, chủ yếu với người tự kỷ. Khóa tự học này chưa được thử nghiệm, nên chúng tôi không hứa kết quả.
Mỗi người khuyết tật một khác. Khóa không thay thế khám bệnh, phục hồi chức năng, giáo dục đặc biệt hay tư vấn pháp lý. Phần thủ tục có thể đã đổi; hãy hỏi Ủy ban nhân dân xã, phường nơi bạn ở.
An toàn cho mọi bài
- Nguy hiểm ngay: 113. Té ngã, bị thương: 115. Dưới 18 tuổi bị xâm hại, bạo lực: 111 (24/7). Bạo lực trong gia đình: 117 (24/7). Buồn, lo kéo dài: Ngày Mai 096 306 1414.
- Trang này không có ô gửi bài và không lưu dữ liệu của bạn.
Cần giúp ngay
Trẻ em gặp nguy hiểm, bị xâm hại: gọi 111 (miễn phí, 24/7). Cấp cứu y tế: 115. Người đang trầm cảm hoặc người thân: 096 306 1414 (Đường dây Ngày Mai). Xem đầy đủ.