Bài 7: Học nghề, thực tập, làm thêm: quyền cơ bản

1.Sau bài này, bạn sẽ

• Kiểm tra 1 việc học nghề, thực tập hoặc làm thêm theo 6 câu hỏi.
• Nói được 3 điều chỗ làm không được đòi bạn.
• Biết giờ làm tối đa nếu bạn dưới 18 tuổi.

2.Chuẩn bị (5 phút)

• In trang 7 của Sổ tay nghề của tôi.
• Thông tin một chỗ học nghề, thực tập hay làm thêm bạn đang làm hoặc định nhận.

3.Đọc (10 phút)

1. Bài này là thông tin chung, không phải tư vấn pháp lý. Phần quyền lao động chuyên sâu sẽ có ở trang chị em trachnhiemxahoi.com.
2. Sáu câu hỏi trước khi nhận: làm việc gì? ở đâu? giờ làm? tiền công bao nhiêu, trả khi nào? có hợp đồng, giấy tờ gì? ai hướng dẫn an toàn?
3. Học nghề, tập nghề tại doanh nghiệp: người sử dụng lao động không được thu phí của bạn. Tập nghề tối đa 3 tháng. Người học nghề từ đủ 14 tuổi.
4. Chỗ làm không được giữ bản chính căn cước, bằng cấp, chứng chỉ của bạn. Đưa bản sao khi cần.
5. Không đặt cọc hay nộp "phí hồ sơ" để được nhận việc. Đây cũng là dấu hiệu lừa đảo hay gặp (bài 9).
6. Dưới 18 tuổi: từ 15 đến dưới 18 tuổi làm tối đa 8 giờ một ngày, 40 giờ một tuần. Không làm việc trong danh mục cấm (bài 3).
7. Giữ giấy tờ: chụp hoặc giữ bản hợp đồng, phiếu lương, lịch làm. Khi có tranh chấp, giấy tờ giúp bạn nhiều.

4.Làm (10 phút)

Bài 1: kiểm tra một việc. Việc: ……………

Bài 2: ba điều chỗ làm không được đòi.

5.Xem lại với thầy, bạn cùng lớp hoặc tự viết (5 phút)

1. Cùng gia đình hoặc thầy đọc bảng 6 câu hỏi. Câu nào chưa rõ thì hỏi lại chỗ làm.
2. Lưu số điện thoại một người lớn tin cậy để hỏi trước khi ký giấy.
3. Hoặc viết: "Điều mình cần hỏi rõ thêm là…"

6.An toàn

• Chưa hiểu giấy tờ thì chưa ký. Mang về hỏi gia đình, thầy.
• Bị dụ đi làm xa, bị giữ giấy tờ, không cho liên lạc gia đình: gọi người thân và 113 ngay.
• Tai nạn, người bị thương nặng: gọi 115. Cháy nổ: 114. Bị đe dọa, ép buộc: 113. Dưới 18 tuổi bị ép làm việc nguy hiểm, bị đánh: 111 (miễn phí, 24/7). Buồn, lo kéo dài: Ngày Mai 096 306 1414.

7.Tự đánh giá

0 = chưa · 1 = làm được một phần · 2 = làm được.

8.Cho thầy dạy nghề, người kèm cặp, gia đình

• Cùng con đọc hợp đồng, thỏa thuận học nghề trước khi ký.
• Hỏi con giờ làm thực tế mỗi tuần, nhất là khi con dưới 18 tuổi.
• Thầy: giới thiệu học viên tới chỗ thực tập có hướng dẫn an toàn rõ.

9.Nguồn và nhãn

• [Đã xác nhận] Người sử dụng lao động không được giữ bản chính giấy tờ tùy thân, văn bằng, chứng chỉ của người lao động (Bộ luật Lao động 2019, Điều 17 khoản 1).
• [Đã xác nhận] Người 15 đến dưới 18 tuổi làm việc không quá 8 giờ một ngày và 40 giờ một tuần (Bộ luật Lao động 2019 về lao động chưa thành niên, Điều 143–147 (Báo Luật sư Việt Nam, 19/10/2022)).
• [Đã xác nhận] Học nghề, tập nghề tại doanh nghiệp: không được thu phí của người học; tập nghề tối đa 3 tháng; người học nghề từ đủ 14 tuổi (Bộ luật Lao động 2019, Điều 61 (trang tóm tắt)).
• [Cần kiểm chứng] Nguyên văn Điều 61 Bộ luật Lao động 2019 về tiền lương khi người học nghề trực tiếp làm ra sản phẩm: chúng tôi mới đọc trang tóm tắt.
• [Cần kiểm chứng] Điều khoản cụ thể cấm buộc người lao động đặt cọc: chúng tôi chưa đọc nguyên văn. Lời khuyên "không đặt cọc" là lời khuyên an toàn chung.
• [Đánh giá chuyên môn] Sáu câu hỏi trước khi nhận việc do daynentang.com soạn.