Lớn lên an toàn (10–14) · Tuần 2
Bài 2: Cơ thể của mình, ranh giới của mình
Bản chưa dạy thử, chưa có chuyên gia duyệt. Bài này viết dựa trên nguồn y khoa và giáo dục, nhưng chưa được bác sĩ hay thầy cô duyệt. Người lớn hãy đọc trước cùng con.
1.Sau bài này, bạn sẽ
- Phân biệt được bí mật vui và bí mật phải kể.
- Viết tên 5 người lớn tin cậy lên bàn tay của mình.
- Tập nói "Dừng lại" rõ ràng, nhìn thẳng.
2.Chuẩn bị (5 phút)
- Nên đọc bài này cùng một người lớn tin cậy.
- In trang 1 của Bản đồ an toàn của tôi, hoặc vẽ bàn tay ra giấy.
3.Đọc (10 phút)
- Cơ thể bạn là của bạn. Bạn có quyền quyết định ai được ôm, được chạm vào bạn. Kể cả người thân.
- Vùng riêng tư là phần cơ thể đồ bơi che lại. Không ai được chạm, nhìn hay chụp ảnh vùng đó của bạn.
- Ngoại lệ: khi khám bệnh, bác sĩ có thể cần khám. Lúc đó nên có bố mẹ hoặc người lớn tin cậy ở bên.
- Luật này đi hai chiều. Bạn cũng không chạm, không chụp, không gửi ảnh vùng riêng tư của người khác.
- Bí mật vui làm người khác vui và sẽ được kể sớm, như quà sinh nhật bất ngờ.
- Bí mật phải kể làm bạn sợ, buồn, khó chịu. Hoặc ai đó bảo "đừng kể bố mẹ". Hoặc liên quan đến cơ thể.
- Người làm bạn khó chịu có thể là người lạ, cũng có thể là người quen. Điều đó không thay đổi quy tắc.
- Kể ra không phải lỗi của bạn. Dù bạn đã lỡ giữ bí mật lâu, dù được tặng quà, kể lúc nào cũng được.
4.Làm (10 phút)
Bài 1: phân loại. Đọc từng tình huống, viết "vui" hay "phải kể".
| Tình huống (giả định) | Bạn chọn | Gợi ý đáp án |
|---|---|---|
| Bạn và em chuẩn bị thiệp bất ngờ cho mẹ. | Vui. Sẽ được kể vào ngày sinh nhật. | |
| Một người lớn tặng quà rồi dặn "đừng nói với bố mẹ nhé". | Phải kể. Người lớn tốt không bắt trẻ giấu bố mẹ. | |
| Có người nhắn tin xin ảnh bạn mặc ít đồ. | Phải kể. Không gửi, chụp màn hình, chặn. | |
| Bạn thân kể bạn ấy thích một bạn cùng lớp. | Giữ được. Nhưng nếu bạn ấy gặp nguy hiểm thì phải kể. | |
| Ai đó chạm vào bạn làm bạn khó chịu, rồi bảo "chuyện của hai ta". | Phải kể ngay. Không phải lỗi của bạn. |
Bài 2: bàn tay. Viết 5 người lớn tin cậy lên 5 ngón tay. Ít nhất 1 người không sống cùng nhà, như thầy cô hay y tế trường.
Bài 3: tập nói. Đứng thẳng, nhìn vào mắt, nói to: "Dừng lại. Tôi không thích." Tập 3 lần.
5.Nói với người lớn (5 phút)
- Đưa bàn tay đã viết cho người lớn xem. Hỏi: "Bố/mẹ đồng ý là người con có thể kể không?"
- Hỏi người lớn: "Nếu con kể chuyện khó, bố/mẹ sẽ làm gì?"
- Cùng chọn chỗ cất bàn tay: trong cặp, dán trong tủ, hoặc chụp lưu trong máy của bố mẹ.
6.An toàn
- Ai chạm vào bạn làm bạn khó chịu, đe dọa, hay bắt bạn giữ bí mật: kể ngay cho người lớn tin cậy. Gọi 111 (miễn phí, 24/7). Nguy hiểm ngay lúc đó: gọi 113.
- Người đầu tiên không tin bạn? Kể tiếp người thứ hai, thứ ba. Đừng dừng lại.
- Đừng tự đối mặt với người làm hại bạn. Hãy để người lớn lo việc đó.
7.Tự đánh giá
0 = chưa · 1 = làm được một phần · 2 = làm được.
| Mục | Hôm nay | Sau 7 ngày |
|---|---|---|
| Tôi nói được khác nhau giữa bí mật vui và bí mật phải kể | ||
| Tôi có tên 5 người lớn tin cậy | ||
| Tôi nói được "Dừng lại. Tôi không thích." rõ ràng |
8.Cho người lớn đồng hành
- Nên đọc bài này cùng con. Dùng đúng tên bộ phận cơ thể, giọng bình thường.
- Hứa với con: con kể gì, bố mẹ cũng không giận con. Giữ lời hứa đó.
- Nếu con kể chuyện bị xâm hại: tin con, giữ bình tĩnh, cảm ơn con. Không hỏi dồn nhiều lần; gọi 111 để được hướng dẫn.
- Không bắt con ôm, hôn người khác khi con không muốn, kể cả họ hàng.
- Xem thêm khóa bố mẹ Gia đình có con 10–14, bài 2 Lắng nghe để con muốn kể.
9.Nguồn và nhãn
- [Đã xác nhận] Tổng hợp 24 thử nghiệm với 5.802 trẻ: chương trình dạy ở trường về phòng xâm hại giúp trẻ hiểu biết hơn, có hành vi tự bảo vệ hơn và kể ra nhiều hơn (Walsh et al. 2015, Cochrane).
- [Đã xác nhận] Cùng tổng hợp đó: ít dấu hiệu chương trình gây lo lắng; chưa rõ chương trình có giảm số vụ xâm hại hay không (Walsh et al. 2015, Cochrane).
- [Đánh giá chuyên môn] Khái niệm vùng riêng tư, bí mật vui và bí mật phải kể là ý tưởng phổ biến trong giáo dục phòng xâm hại; cách viết do daynentang.com soạn. Chủ đề theo UNESCO và các tổ chức LHQ 2018 (ITGSE).
- [Suy luận] Các chương trình gốc dạy ở trường, có thầy cô. Đọc tại nhà cùng người lớn có thể cho kết quả khác.
Trang này không có ô gửi bài và không lưu gì về bạn. Người lớn đồng hành (từ 18 tuổi) có thể góp ý ở trang Chia sẻ, xin không ghi tên hay trường của con.
daynentang.com · CC BY-NC-SA 4.0 · Cập nhật 03/11/2026