daynentang.com

Lớn lên an toàn (10–14) · Tuần 2

Bài 2: Cơ thể của mình, ranh giới của mình

Tuần 2Đọc 10 phútLàm 10 phútNói với người lớn 5 phút

Bản chưa dạy thử, chưa có chuyên gia duyệt. Bài này viết dựa trên nguồn y khoa và giáo dục, nhưng chưa được bác sĩ hay thầy cô duyệt. Người lớn hãy đọc trước cùng con.

1.Sau bài này, bạn sẽ

  • Phân biệt được bí mật vui và bí mật phải kể.
  • Viết tên 5 người lớn tin cậy lên bàn tay của mình.
  • Tập nói "Dừng lại" rõ ràng, nhìn thẳng.

2.Chuẩn bị (5 phút)

3.Đọc (10 phút)

  1. Cơ thể bạn là của bạn. Bạn có quyền quyết định ai được ôm, được chạm vào bạn. Kể cả người thân.
  2. Vùng riêng tư là phần cơ thể đồ bơi che lại. Không ai được chạm, nhìn hay chụp ảnh vùng đó của bạn.
  3. Ngoại lệ: khi khám bệnh, bác sĩ có thể cần khám. Lúc đó nên có bố mẹ hoặc người lớn tin cậy ở bên.
  4. Luật này đi hai chiều. Bạn cũng không chạm, không chụp, không gửi ảnh vùng riêng tư của người khác.
  5. Bí mật vui làm người khác vui và sẽ được kể sớm, như quà sinh nhật bất ngờ.
  6. Bí mật phải kể làm bạn sợ, buồn, khó chịu. Hoặc ai đó bảo "đừng kể bố mẹ". Hoặc liên quan đến cơ thể.
  7. Người làm bạn khó chịu có thể là người lạ, cũng có thể là người quen. Điều đó không thay đổi quy tắc.
  8. Kể ra không phải lỗi của bạn. Dù bạn đã lỡ giữ bí mật lâu, dù được tặng quà, kể lúc nào cũng được.
Bàn tay 5 người tin cậy
Mỗi ngón tay là một người lớn bạn có thể kể. Người này chưa nghe thì kể người tiếp theo.
Bí mật vui và bí mật phải kể
Bí mật vui làm người khác vui và sẽ được kể. Bí mật làm bạn sợ hay bị bảo đừng kể thì phải kể.
Khi thấy khó chịu
Bạn có quyền nói dừng, rời đi và kể cho người lớn. Kể ra không phải lỗi của bạn.

4.Làm (10 phút)

Bài 1: phân loại. Đọc từng tình huống, viết "vui" hay "phải kể".

Tình huống (giả định)Bạn chọnGợi ý đáp án
Bạn và em chuẩn bị thiệp bất ngờ cho mẹ.Vui. Sẽ được kể vào ngày sinh nhật.
Một người lớn tặng quà rồi dặn "đừng nói với bố mẹ nhé".Phải kể. Người lớn tốt không bắt trẻ giấu bố mẹ.
Có người nhắn tin xin ảnh bạn mặc ít đồ.Phải kể. Không gửi, chụp màn hình, chặn.
Bạn thân kể bạn ấy thích một bạn cùng lớp.Giữ được. Nhưng nếu bạn ấy gặp nguy hiểm thì phải kể.
Ai đó chạm vào bạn làm bạn khó chịu, rồi bảo "chuyện của hai ta".Phải kể ngay. Không phải lỗi của bạn.

Bài 2: bàn tay. Viết 5 người lớn tin cậy lên 5 ngón tay. Ít nhất 1 người không sống cùng nhà, như thầy cô hay y tế trường.

Bài 3: tập nói. Đứng thẳng, nhìn vào mắt, nói to: "Dừng lại. Tôi không thích." Tập 3 lần.

5.Nói với người lớn (5 phút)

  1. Đưa bàn tay đã viết cho người lớn xem. Hỏi: "Bố/mẹ đồng ý là người con có thể kể không?"
  2. Hỏi người lớn: "Nếu con kể chuyện khó, bố/mẹ sẽ làm gì?"
  3. Cùng chọn chỗ cất bàn tay: trong cặp, dán trong tủ, hoặc chụp lưu trong máy của bố mẹ.

6.An toàn

  • Ai chạm vào bạn làm bạn khó chịu, đe dọa, hay bắt bạn giữ bí mật: kể ngay cho người lớn tin cậy. Gọi 111 (miễn phí, 24/7). Nguy hiểm ngay lúc đó: gọi 113.
  • Người đầu tiên không tin bạn? Kể tiếp người thứ hai, thứ ba. Đừng dừng lại.
  • Đừng tự đối mặt với người làm hại bạn. Hãy để người lớn lo việc đó.

7.Tự đánh giá

0 = chưa · 1 = làm được một phần · 2 = làm được.

MụcHôm naySau 7 ngày
Tôi nói được khác nhau giữa bí mật vui và bí mật phải kể
Tôi có tên 5 người lớn tin cậy
Tôi nói được "Dừng lại. Tôi không thích." rõ ràng

8.Cho người lớn đồng hành

  • Nên đọc bài này cùng con. Dùng đúng tên bộ phận cơ thể, giọng bình thường.
  • Hứa với con: con kể gì, bố mẹ cũng không giận con. Giữ lời hứa đó.
  • Nếu con kể chuyện bị xâm hại: tin con, giữ bình tĩnh, cảm ơn con. Không hỏi dồn nhiều lần; gọi 111 để được hướng dẫn.
  • Không bắt con ôm, hôn người khác khi con không muốn, kể cả họ hàng.
  • Xem thêm khóa bố mẹ Gia đình có con 10–14, bài 2 Lắng nghe để con muốn kể.

9.Nguồn và nhãn

  • [Đã xác nhận] Tổng hợp 24 thử nghiệm với 5.802 trẻ: chương trình dạy ở trường về phòng xâm hại giúp trẻ hiểu biết hơn, có hành vi tự bảo vệ hơn và kể ra nhiều hơn (Walsh et al. 2015, Cochrane).
  • [Đã xác nhận] Cùng tổng hợp đó: ít dấu hiệu chương trình gây lo lắng; chưa rõ chương trình có giảm số vụ xâm hại hay không (Walsh et al. 2015, Cochrane).
  • [Đánh giá chuyên môn] Khái niệm vùng riêng tư, bí mật vui và bí mật phải kể là ý tưởng phổ biến trong giáo dục phòng xâm hại; cách viết do daynentang.com soạn. Chủ đề theo UNESCO và các tổ chức LHQ 2018 (ITGSE).
  • [Suy luận] Các chương trình gốc dạy ở trường, có thầy cô. Đọc tại nhà cùng người lớn có thể cho kết quả khác.

Trang này không có ô gửi bài và không lưu gì về bạn. Người lớn đồng hành (từ 18 tuổi) có thể góp ý ở trang Chia sẻ, xin không ghi tên hay trường của con.