Bài 3: Giúp vừa đủ, rồi giảm dần

1.Sau bài này, bạn sẽ

• Nói được 5 mức hỗ trợ, từ nhiều tới ít.
• Ghi mức hỗ trợ cho từng bước trong 5 lần tập.
• Cùng người thân chọn 1 bước để giảm hỗ trợ tuần này.

2.Chuẩn bị (5 phút)

• In trang 3 của Sổ tự lập từng bước.
• Danh sách bước ở bài 2.

3.Đọc – phần dễ đọc (10 phút)

1. Có 5 mức hỗ trợ. Từ nhiều tới ít:
2. C – cầm tay làm cùng. M – làm mẫu cho xem. H – chỉ tay hoặc đưa hình. L – nhắc bằng lời. T – tự làm.
3. Chọn mức ít nhất mà bạn vẫn làm được.
4. Người thân đợi vài giây trước khi nhắc. Khoảng chờ cho bạn cơ hội tự làm.
5. Khi bạn làm được ở một mức nhiều lần, lùi xuống mức ít hơn.
6. Giúp quá nhiều làm bạn khó tự lập. Giúp quá ít làm bạn nản. Cần vừa đủ.
7. Khi bạn tự làm một bước, người thân khen đúng việc đó: "Bạn tự cài được nút rồi."
8. Bạn được nói: "Để mình thử trước."

4.Làm (10 phút)

Bài 1: ghi mức hỗ trợ. C = cầm tay làm cùng · M = làm mẫu · H = chỉ tay, đưa hình · L = nhắc bằng lời · T = tự làm.

Bài 2: chọn bước để giảm hỗ trợ. Bước nào đã làm được 3 lần liên tiếp ở cùng một mức?

5.Làm cùng người thân (5 phút)

1. Tập một lần, người thân ghi mức hỗ trợ.
2. Bạn nói: "Lần sau, bạn đợi mình … giây rồi mới nhắc."
3. Hai người thống nhất một câu khen ngắn.

6.Làm cho hợp với mình

7.An toàn

• Giảm hỗ trợ ở bước an toàn trước. Bước có nguy cơ (nước nóng, cầu thang) giảm chậm hơn.
• Cầm tay, chạm người: luôn hỏi trước, dừng ngay khi bạn nói dừng.
• Nếu bạn 15–17 tuổi: học cùng bố mẹ hoặc một người lớn bạn tin.
• Nguy hiểm ngay: 113. Té ngã, bị thương: 115. Dưới 18 tuổi bị xâm hại, bạo lực: 111 (24/7). Bạo lực trong gia đình: 117 (24/7). Buồn, lo kéo dài: Ngày Mai 096 306 1414.

8.Tự đánh giá

0 = chưa · 1 = làm được khi có giúp · 2 = tự làm được. Có thể dùng hình: ☹ = 0, 😐 = 1, ☺ = 2.

9.Cho người đồng hành: người thân, người chăm sóc, thầy cô

• Đếm thầm vài giây trước khi nhắc. Phần lớn người giúp nhắc quá sớm.
• Khen việc tự làm, không khen chung chung.
• Ghi lại mức hỗ trợ thật, không ghi cao hơn để vui lòng nhau.

10.Nguồn và nhãn

• [Đã xác nhận] Gợi ý theo mức (prompting), chờ trước khi gợi ý (time delay) và củng cố (reinforcement) đều có trong NCAEP 2020 – 28 phương pháp có bằng chứng (AFIRM, Đại học North Carolina).
• [Suy luận] Năm mức C – M – H – L – T là cách sắp xếp gợi ý thường gặp; bằng chứng gốc chủ yếu ở người tự kỷ.
• [Cần kiểm chứng] Nên đợi bao nhiêu giây trước khi nhắc: tùy người, chưa có con số chung. Bài để người thân và bạn tự thống nhất.