Tự lập từng bước · Bài 4
Bài 4: Tự chăm sóc: ăn, mặc, vệ sinh
Bản chưa dạy thử, chưa có chuyên gia duyệt. Bài chưa được chuyên viên phục hồi chức năng, giáo viên giáo dục đặc biệt hay hội người khuyết tật duyệt. Khóa không thay thế phục hồi chức năng có người hướng dẫn. Phần luật chỉ là thông tin chung, không phải tư vấn pháp lý.
Mỗi bài có hai phần: phần dễ đọc cho bạn (câu ngắn, mỗi câu một ý), và phần cho người đồng hành. Bạn có thể nghe bài bằng trình đọc màn hình, hoặc nhờ người thân đọc to.
1.Sau bài này, bạn sẽ
- Chọn 1 việc tự chăm sóc: ăn, mặc, vệ sinh, tắm, thuốc hoặc ngủ.
- Tập việc đó 7 ngày, có ghi lại.
- Nói được 2 đồ hỗ trợ có thể giúp việc đó dễ hơn.
2.Chuẩn bị (5 phút)
- In trang 4 của Sổ tự lập từng bước.
- Danh sách bước (bài 2) và bảng mức hỗ trợ (bài 3).
3.Đọc – phần dễ đọc (10 phút)
- Tự chăm sóc là ăn, uống, mặc đồ, vệ sinh, tắm, uống thuốc, ngủ.
- Mỗi lần chỉ tập một việc. Tập cùng giờ mỗi ngày.
- Đổi đồ vật thường dễ hơn đổi cách làm. Ví dụ: áo cài dán thay nút nhỏ.
- Đồ hỗ trợ đơn giản: thìa cán to, cốc có quai, quần lưng thun, ghế tắm, tay vịn, hộp thuốc chia ngày.
- Hỏi chuyên viên phục hồi chức năng trước khi mua đồ đắt tiền như xe lăn, máy trợ thính.
- Tắm: thử nước trước khi dùng. Bạn chưa cảm nhận rõ nóng lạnh thì nhờ người thân thử.
- Thuốc: uống đúng thuốc, đúng liều, đúng giờ bác sĩ dặn. Không tự đổi.
- Riêng tư: khi tắm, vệ sinh, bạn được đóng cửa, được chọn người giúp.
4.Làm (10 phút)
Bài 1: việc tôi tập.
| Việc tự chăm sóc tôi chọn | |
|---|---|
| Giờ tập mỗi ngày | |
| Đồ hỗ trợ có thể dùng |
Bài 2: theo dõi 7 ngày. Ghi mức hỗ trợ thấp nhất hôm đó (C = cầm tay làm cùng · M = làm mẫu · H = chỉ tay, đưa hình · L = nhắc bằng lời · T = tự làm).
| Ngày | T2 | T3 | T4 | T5 | T6 | T7 | CN |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Mức hỗ trợ | |||||||
| Thấy thế nào? ☹ 😐 ☺ |
5.Làm cùng người thân (5 phút)
- Người thân xem bảng 7 ngày cùng bạn.
- Hỏi nhau: "Ngày nào dễ nhất? Vì sao?"
- Chọn 1 thay đổi nhỏ cho tuần sau: đổi giờ, đổi chỗ để đồ, thêm 1 đồ hỗ trợ.
6.Làm cho hợp với mình
| Nếu bạn… | Cách làm cho hợp |
|---|---|
| Khó đi lại, khó cử động tay | Ngồi khi mặc quần, tắm. Để đồ ở tầm tay. Hỏi về ghế tắm, tay vịn, đồ cán to. |
| Nhìn kém hoặc không nhìn thấy | Mỗi thứ một chỗ cố định. Đánh dấu hộp thuốc bằng chạm (dán nút nhựa, dây thun) theo cách bác sĩ hoặc dược sĩ đồng ý. |
| Nghe kém hoặc không nghe được | Dùng chuông báo rung hoặc đèn nháy để nhớ giờ thuốc. Viết sẵn câu hỏi khi đi khám. |
| Học chậm, khó nhớ, khó hiểu chữ | Dùng ảnh từng bước dán ở nhà tắm. Hộp thuốc chia ngày do người thân chuẩn bị, bạn tự lấy đúng ô. |
7.An toàn
- Nhà tắm dễ trơn: dùng thảm chống trơn, có tay vịn nếu được.
- Thử nhiệt độ nước trước khi tắm hoặc rửa.
- Không tự đổi liều thuốc. Uống nhầm thuốc: gọi 115 hoặc tới cơ sở y tế gần nhất.
- Nếu bạn 15–17 tuổi: học cùng bố mẹ hoặc một người lớn bạn tin.
- Nguy hiểm ngay: 113. Té ngã, bị thương: 115. Dưới 18 tuổi bị xâm hại, bạo lực: 111 (24/7). Bạo lực trong gia đình: 117 (24/7). Buồn, lo kéo dài: Ngày Mai 096 306 1414.
8.Tự đánh giá
0 = chưa · 1 = làm được khi có giúp · 2 = tự làm được. Có thể dùng hình: ☹ = 0, 😐 = 1, ☺ = 2.
| Mục | Hôm nay | Sau 7 ngày |
|---|---|---|
| Tôi chọn 1 việc tự chăm sóc | ||
| Tôi tập và ghi lại 7 ngày | ||
| Tôi nói được 2 đồ hỗ trợ |
9.Cho người đồng hành: người thân, người chăm sóc, thầy cô
- Giữ riêng tư: hỏi trước khi vào nhà tắm, che phần cơ thể không cần thấy.
- Chuẩn bị đồ sẵn ở tầm tay bạn ấy, rồi lùi ra.
- Thuốc: người thân giữ đơn thuốc gốc, cùng bạn ấy chia hộp mỗi tuần.
10.Nguồn và nhãn
- [Đã xác nhận] Trên thế giới hơn 2,5 tỷ người cần ít nhất một đồ hỗ trợ; ở một số nước thu nhập thấp, chỉ khoảng 3% có được (WHO – Công nghệ hỗ trợ (2/1/2024)).
- [Đã xác nhận] Người khuyết tật có quyền dùng dịch vụ y tế, phục hồi chức năng phù hợp dạng và mức độ khuyết tật (Luật Người khuyết tật 2010, Điều 4).
- [Đánh giá chuyên môn] Danh sách đồ hỗ trợ đơn giản và bảng 7 ngày do daynentang.com soạn; cần chuyên viên phục hồi chức năng duyệt.
Cần giúp ngay
Trẻ em gặp nguy hiểm, bị xâm hại: gọi 111 (miễn phí, 24/7). Cấp cứu y tế: 115. Người đang trầm cảm hoặc người thân: 096 306 1414 (Đường dây Ngày Mai). Xem đầy đủ.
Trang này không có ô gửi bài và không lưu gì về bạn. Người từ 18 tuổi có thể góp ý cho bài ở trang Chia sẻ, xin không ghi tên thật, nơi ở hay chẩn đoán.
daynentang.com · CC BY-NC-SA 4.0 · Cập nhật 03/11/2026