Bài 9: Đồng lương đầu tiên

1.Sau bài này, bạn sẽ

• Ghi mọi khoản chi trong 7 ngày.
• Chia tiền tháng theo 4 phần.
• Nêu được 4 dấu hiệu lừa đảo việc làm.

2.Chuẩn bị (5 phút)

• In trang 9 của Sổ tay nghề của tôi, hoặc dùng Bảng thu chi.
• Phiếu lương hoặc số tiền nhận mỗi tháng.

3.Đọc (10 phút)

1. Đọc phiếu lương: xem số giờ, số ngày công, các khoản cộng, các khoản trừ. Khoản nào không hiểu thì hỏi bộ phận trả lương.
2. Ghi chi 7 ngày trước khi lập kế hoạch. Cà phê, thuốc, ăn vặt cộng lại có thể thành số lớn.
3. Chia ngay khi nhận lương: (1) cố định: trọ, điện nước, đi lại, gửi nhà; (2) ăn uống; (3) dự phòng; (4) phần còn lại.
4. Dự phòng trước, tiêu sau. Ốm, hỏng xe, mất việc là chuyện có thể xảy ra với người mới vào nghề.
5. Tránh vay nặng lãi. Lãi suất vay theo thỏa thuận không vượt quá 20% một năm. Ứng dụng, người lạ cho vay dễ thường đòi lãi cao hơn nhiều.
6. Dấu hiệu lừa đảo việc làm: việc nhẹ lương cao bất thường; đòi đặt cọc, "phí hồ sơ"; mượn tài khoản, căn cước; đe dọa và bắt giữ bí mật.
7. Gặp dấu hiệu đó: dừng, không chuyển tiền, không đọc mã OTP cho ai, gọi gia đình hoặc người tin cậy.

4.Làm (10 phút)

Chia tiền tháng. Tổng nhận: ……………

5.Xem lại với thầy, bạn cùng lớp hoặc tự viết (5 phút)

1. Cùng gia đình xem bảng chi 7 ngày. Hỏi bố mẹ cách họ chia lương.
2. Thống nhất với gia đình khoản gửi về nhà mỗi tháng.
3. Hoặc viết: "Khoản chi làm mình bất ngờ nhất là…"

6.An toàn

• Không cho mượn, không bán tài khoản ngân hàng, thẻ, căn cước, số điện thoại.
• Bị dụ đi gặp người lạ, bị yêu cầu cắt liên lạc gia đình: dừng và gọi người nhà ngay (xem khóa Lớn lên an toàn).
• Bị đòi nợ đe dọa: báo gia đình và công an (113).
• Tai nạn, người bị thương nặng: gọi 115. Cháy nổ: 114. Bị đe dọa, ép buộc: 113. Dưới 18 tuổi bị ép làm việc nguy hiểm, bị đánh: 111 (miễn phí, 24/7). Buồn, lo kéo dài: Ngày Mai 096 306 1414.

7.Tự đánh giá

0 = chưa · 1 = làm được một phần · 2 = làm được.

8.Cho thầy dạy nghề, người kèm cặp, gia đình

• Gia đình: để con tự chia lương, hỏi về bảng chi, không chỉ trích từng khoản.
• Bố mẹ xem thêm khóa Tiền nhà mình.
• Thầy: nhắc học viên các chiêu lừa việc làm hay gặp ở địa phương.

9.Nguồn và nhãn

• [Đã xác nhận] Lãi suất vay theo thỏa thuận không vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay, trừ luật khác quy định (Bộ luật Dân sự 2015, Điều 468).
• [Đã xác nhận] Bộ Công an cảnh báo các chiêu nhắm vào học sinh, sinh viên: giả danh đe dọa, làm thân lâu ngày, dụ bằng việc làm hay tiền (Bộ Công an cảnh báo (VOH, 12/10/2025)).
• [Đánh giá chuyên môn] Cách chia lương 4 phần và các dấu hiệu lừa đảo là lời khuyên chung do daynentang.com soạn. Bài chỉ dạy thu chi cơ bản, không tư vấn vay hay đầu tư.