Chăm tâm trí cơ bản · Bài 2
Bài 2: Gọi tên cảm xúc, thở chậm
Nếu bạn đang nghĩ tới chuyện tự tử hoặc tự làm hại mình: đừng ở một mình. Nói ngay với một người ở gần. Gọi 115 hoặc tới khoa cấp cứu gần nhất. Dưới 18 tuổi: 111 (24/7). Muốn được nghe: Ngày Mai 096 306 1414 (13:00–20:30, thứ Tư – Chủ nhật).
Bản chưa dạy thử, chưa có chuyên gia duyệt. Bài chưa được bác sĩ tâm thần, nhà tâm lý lâm sàng hay nhân viên công tác xã hội duyệt. Khóa dạy kỹ năng tự chăm sóc. Khóa không thay thế khám, điều trị hay tư vấn tâm lý.
1.Sau bài này, bạn sẽ
- Gọi tên cảm xúc 1 lần mỗi ngày bằng câu "Mình đang thấy… vì…".
- Thở chậm 1 phút, thở ra dài hơn hít vào.
- Ghi lại cảm xúc 7 ngày.
2.Chuẩn bị (2 phút)
- In trang 2 của Sổ chăm tâm trí.
- Đồng hồ hoặc đếm nhẩm.
3.Đọc (10 phút)
- Cảm xúc không tốt, không xấu. Nó là tín hiệu cho biết điều gì đang xảy ra.
- Có nhiều tên: buồn, lo, sợ, giận, xấu hổ, cô đơn, mệt, nhẹ nhõm, vui.
- Gọi đúng tên giúp bạn biết mình cần gì. Cô đơn cần người. Mệt cần nghỉ.
- Câu mẫu: "Mình đang thấy lo vì mai phải nói chuyện với sếp."
- Một cảm xúc mạnh thường lên rồi xuống, như sóng. Nó không ở mãi.
- Thở chậm: ngồi, thả vai. Hít vào bằng mũi khoảng 4 nhịp.
- Thở ra chậm khoảng 6 nhịp, như thổi nguội cốc nước. Làm 5–6 lần, khoảng 1 phút.
- Thở chậm là kỹ năng ngắn để dịu xuống, không phải cách chữa bệnh.
4.Làm (10 phút)
Bài 1: thở chậm 1 phút ngay bây giờ. Trước và sau khi thở, chấm mức căng 0–10.
| Mức căng trước khi thở (0–10) | |
|---|---|
| Mức căng sau khi thở (0–10) |
Bài 2: hôm nay mình thấy gì?
| Mình đang thấy … | |
|---|---|
| vì … | |
| Mình cần … |
5.Ghi lại (5 phút)
| Ngày | T2 | T3 | T4 | T5 | T6 | T7 | CN |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Cảm xúc chính | |||||||
| Thở chậm ✓ |
6.An toàn
- Thở chậm thấy chóng mặt, tê tay: dừng, thở bình thường.
- Khó thở, đau ngực đột ngột: gọi 115, đừng nghĩ đó chỉ là lo.
- Nếu bạn 15–17 tuổi: học cùng bố mẹ, thầy cô hoặc một người lớn bạn tin.
- Nguy hiểm ngay: 115 (cấp cứu), 113 (công an). Dưới 18 tuổi: 111 (24/7). Bạo lực trong gia đình: 117 (24/7). Buồn, lo kéo dài: Ngày Mai 096 306 1414.
7.Tự theo dõi
0 = chưa làm · 1 = làm 1–3 ngày trong tuần · 2 = làm từ 4 ngày trở lên. Đây là tự theo dõi, không phải chấm điểm bản thân.
| Mục | Tuần này | Sau 2 tuần |
|---|---|---|
| Tôi gọi tên cảm xúc mỗi ngày | ||
| Tôi thở chậm 1 phút | ||
| Tôi ghi lại 7 ngày |
8.Cho người đồng hành: người thân, bạn bè, thầy cô
- Gọi tên cảm xúc cùng bạn ấy: "Nghe như bạn đang thất vọng?" Để bạn ấy sửa nếu chưa đúng.
- Đừng tranh cãi về cảm xúc ("không có gì phải buồn"). Cảm xúc là thật với người đang có nó.
- Bạn 13–17 tuổi: xem thêm bài 3 khóa Hiểu mình.
9.Nguồn và nhãn
- [Đã xác nhận] Sách minh họa của WHO dạy kỹ năng quản lý căng thẳng vài phút mỗi ngày, có bản tiếng Việt (WHO – Doing What Matters in Times of Stress (29/4/2020, CC BY-NC-SA 3.0 IGO, có bản tiếng Việt)).
- [Đánh giá chuyên môn] Câu "Mình đang thấy… vì… Mình cần…" và nhịp thở 4–6 do daynentang.com soạn. Đây là kỹ năng ngắn, chưa có thử nghiệm riêng.
Cần giúp ngay
Trẻ em gặp nguy hiểm, bị xâm hại: gọi 111 (miễn phí, 24/7). Cấp cứu y tế: 115. Người đang trầm cảm hoặc người thân: 096 306 1414 (Đường dây Ngày Mai). Xem đầy đủ.
Trang này không có ô gửi bài và không lưu gì về bạn. Người từ 18 tuổi có thể góp ý cho bài ở trang Chia sẻ, xin không ghi tên thật, nơi ở hay chẩn đoán.
daynentang.com · CC BY-NC-SA 4.0 · Cập nhật 03/11/2026